CÔNG TÁC XÃ HỘI ĐỐI VỚI TRẺ EM CÓ HOÀN CẢNH ĐẶC BIỆT

Thứ hai - 12/10/2020 06:29 8 0
“Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai”, Trẻ em hôm nay là lớp thế hệ kế thừa, tiếp nối, là những chủ nhân tương lai của mỗi quốc gia, dân tộc . Công tác chăm sóc bảo vệ trẻ em nói chung và trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt nói riêng đang là một trong những quan tâm chính của Đảng, Nhà nước và của toàn xã hội. Điều này được thể hiện qua việc Việt Nam là nước thứ hai trên thế giới và nước đầu tiên ở Châu Á cùng phê chuẩn Công ước quốc tế về Quyền trẻ em.
CTXH đối với trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt
CTXH đối với trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt
          “Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai”, Trẻ em hôm nay là lớp thế hệ kế thừa, tiếp nối, là những chủ nhân tương lai của mỗi quốc gia, dân tộc . Công tác chăm sóc bảo vệ trẻ em nói chung và trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt nói riêng đang là một trong những quan tâm chính của Đảng, Nhà nước và của toàn xã hội. Điều này được thể hiện qua việc Việt Nam là nước thứ hai trên thế giới và nước đầu tiên ở Châu Á cùng phê chuẩn Công ước quốc tế về Quyền trẻ em.
          Hiện nay, đa số trẻ em có hạnh phúc khi được sống dưới mái ấm gia đình, được chăm sóc, giáo dục và được thụ hưởng các quyền của trẻ em nhưng cũng còn rất nhiều trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, có cuộc sống khó khăn, chưa được thụ hưởng đầy đủ các quyền của trẻ em theo quy định của pháp luật.
          Tại Chương II, Mục 1 Nghị định số 56/2017/NĐ-CP ngày 09/5/2017 của Chính phủ Quy định chi tiết một số điều của Luật trẻ em. Nhóm trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt gồm:
          1. Trẻ em mồ coi cả cha và mẹ
          - Trẻ em mồ côi cả cha và mẹ không có người chăm sóc.
          - Trẻ em mồ côi cả cha và mẹ được nuôi dưỡng trong cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em hoặc cơ sở trợ giúp xã hội.
          - Trẻ em mồ côi cả cha và mẹ sống với người thân thích.
          - Trẻ em mồ côi cả cha và mẹ được nhận chăm sóc thay thế bởi cá nhân, gia đình không phải người thân thích, trừ trường hợp được nhận làm con nuôi.
          2. Trẻ em bị bỏ rơi
          - Trẻ em bị bỏ rơi chưa được chăm sóc thay thế.
          - Trẻ em bị bỏ rơi được chăm sóc thay thế.
          3. Trẻ em không nơi nương tựa
          - Trẻ em mồ côi cha hoặc mẹ và người còn lại mất tích theo quy định của pháp luật.
          - Trẻ em mồ côi cha hoặc mẹ và người còn lại đang hưởng chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng tại cơ sở trợ giúp xã hội hoặc không còn khả năng chăm sóc, nuôi dưỡng.
          - Trẻ em mồ côi cha hoặc mẹ và người còn lại đang chấp hành án phạt tù tại trại giam hoặc đang chấp hành quyết định đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc.
          - Trẻ em có cả cha và mẹ mất tích theo quy định của pháp luật.
          - Trẻ em có cha hoặc mẹ mất tích theo quy định của pháp luật và người còn lại đang hưởng chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng tại cơ sở trợ giúp xã hội.
          - Trẻ em có cha hoặc mẹ mất tích theo quy định của pháp luật và người còn lại đang chấp hành án phạt tù tại trại giam hoặc đang chấp hành quyết định đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc.
          - Trẻ em có cả cha và mẹ không còn khả năng chăm sóc trẻ em.
          - Trẻ em có cả cha và mẹ đang hưởng chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng tại cơ sở trợ giúp xã hội.
          - Trẻ em có cả cha và mẹ đang chấp hành án phạt tù tại trại giam hoặc đang chấp hành quyết định đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc.
          - Trẻ em có cha hoặc mẹ đang hưởng chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng tại cơ sở trợ giúp xã hội và người còn lại đang chấp hành án phạt tù tại trại giam hoặc đang chấp hành quyết định đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc.
          - Trẻ em sống trong gia đình có cả cha và mẹ trong độ tuổi trẻ em.
          - Trẻ em có cả cha và mẹ bị hạn chế quyền làm cha mẹ hoặc tạm thời cách ly khỏi cha hoặc mẹ theo quy định của pháp luật.
          4. Trẻ em khuyết tật
          - Trẻ em khuyết tật đặc biệt nặng.
          - Trẻ em khuyết tật nặng.
          - Trẻ em khuyết tật nhẹ.
          5. Trẻ em nhiễm HIV/AIDS
          Trẻ em nhiễm HIV/AIDS theo quy định pháp luật.
          6. Trẻ em vi phạm pháp luật
          - Trẻ em vi phạm pháp luật đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính, giáo dục tại xã, phường, thị trấn hoặc biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng; đang bị áp dụng biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành chính quản lý tại gia đình.
          - Trẻ em vi phạm pháp luật chưa xác định được nơi cư trú ổn định đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn, tại cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em, cơ sở trợ giúp xã hội.
          - Trẻ em vi phạm pháp luật đang bị áp dụng biện pháp tư pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn hoặc đưa vào trường giáo dưỡng; đang bị áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ, tù có thời hạn hoặc tù có thời hạn nhưng được hưởng án treo.
          - Trẻ em chấp hành xong hình phạt tù có thời hạn hoặc chấp hành xong biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng.
          7. Trẻ em nghiện ma túy
          - Trẻ em nghiện ma túy trong cơ sở cai nghiện.
          - Trẻ em nghiện ma túy đang áp dụng biện pháp cai nghiện, điều trị nghiện tại gia đình, cộng đồng.
          8. Trẻ em phải bỏ học kiếm sống chưa hoàn thành phổ cập giáo dục trung học cơ sở
          - Trẻ em phải bỏ học kiếm sống chưa hoàn thành phố cập giáo dục trung học cơ sở không có người chăm sóc.
          - Trẻ em phải bỏ học kiếm sống chưa hoàn thành phổ cập giáo dục trung học cơ sở sống cùng cha, mẹ hoặc người chăm sóc.
          9.Trẻ em bị tổn hại nghiêm trong về thể chất và tinnh thần do bị bạo lực.
          Trẻ em bị bạo lực dẫn đến rối loạn tâm thần, hành vi, hạn chế khả năng giao tiếp, học tập hoặc khả năng tự thực hiện một số việc phục vụ nhu cầu sinh hoạt cá nhân hàng ngày theo kết luận của cơ quan giám định, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc người có chuyên môn được cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền yêu cầu kiểm tra, đánh giá mức độ tổn hại của trẻ em.
          10. Trẻ em bị bóc lột
          - Trẻ em bị bắt buộc tham gia lao động trái quy định của pháp luật về lao động.
          - Trẻ em bị rủ rê, xúi giục, kích động, lợi dụng, lôi kéo, dụ dỗ, ép buộc tham gia các hoạt động trình diễn hoặc bị sử dụng trong sản xuất các sản phẩm khiêu dâm.
          - Trẻ em bị rủ rê, xúi giục, kích động, lợi dụng, lôi kéo, dụ dỗ, ép buộc tham gia hoạt động du lịch mà bị xâm hại tình dục; bị cho, nhận hoặc cung cấp để hoạt động mại dâm.
          - Trẻ em bị rủ rê, xúi giục, kích động, lợi dụng, lôi kéo, dụ dỗ, ép buộc tham gia hoạt động vận chuyển, mua bán, sản xuất, tàng trữ chất gây nghiện và các hàng hóa khác bị cấm giao dịch theo quy định của pháp luật.
          - Trẻ em bị rủ rê, xúi giục, kích động, lợi dụng, lôi kéo, dụ dỗ, ép buộc tham gia các hoạt động trục lợi khác.
          11. Trẻ em bị xâm hại tình dục
          - Trẻ em bị hiếp dâm.
          - Trẻ em bị cưỡng dâm.
          - Trẻ em bị giao cấu.
          - Trẻ em bị dâm ô.
          - Trẻ em bị sử dụng vào mục đích mại dâm, khiêu dâm dưới mọi hình thức. 
          12. Trẻ em bị mua bán
          - Trẻ em bị mua bán trở về sống với cha, mẹ.
          - Trẻ em bị mua bán trở về được nhận chăm sóc thay thế.
          13. Trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo hoặc bệnh phải điều trị dài ngày thuộc hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo
          - Trẻ em thuộc hộ nghèo mắc bệnh hiểm nghèo hoặc bệnh phải điều trị dài ngày theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.
          - Trẻ em thuộc hộ cận nghèo mắc bệnh hiểm nghèo hoặc bệnh phải điều trị dài ngày theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.
          14. Trẻ em di cư, trẻ em lánh nạn, tị nạn chưa xác định được cha mẹ hoặc không có người chăm sóc
          - Trẻ em là công dân Việt
Nam di cư, lánh nạn trong nước chưa xác định được cha mẹ hoặc không có người chăm sóc.
          - Trẻ em có quốc tịch nước ngoài di cư, lánh nạn, tị nạn không có người chăm sóc.
          - Trẻ em chưa xác định được quốc tịch, chưa xác định được cha mẹ hoặc không có người chăm sóc di cư, lánh nạn, tị nạn vào Việt Nam.
          * Công tác xã hội đối với các nhóm trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt:
          1/ Đối với trẻ em lang thang, trẻ em di cư: Trẻ em lang thang thường kiếm sống trên đường phố, hầu hết các em đều xa nhà, không có chổ ở ổn định; nhiều em phải sống ở đầu đường, xó chợ; môi trường sống thiếu an toàn, dễ bị lạm dung, lôi kéo vào các tệ nạn xã hội
          * Một số nhiệm vụ trọng tâm của công tác xã hội:
          - Trợ giúp các em có nơi ở tạm thời trong thời gian chờ liên hệ với gia đình đến đón trẻ về chăm sóc, nuôi dưỡng.
          - Trợ giúp về y tế, về dinh dưỡng, về trang cấp cần thiết.
          - Trợ giúp trẻ tham gia các hoạt động vui chơi, giải trí trong thời gian chờ gia đình đến đón về chăm sóc, nuôi dưỡng.
          - Tư vấn giúp các em biết cách tự chăm sóc bản thân và bảo vệ bản thân.
          - Phối hợp với chính quyền địa phương nơi gia đình trẻ em đang cư trú, tư vấn cho gia đình trẻ về kỹ năng quản lý, giáo dục, chăm sóc trẻ; kiến thức để phát triển kinh tế gia đình, hỗ trợ vay vốn, tạo việc làm để gia đình có điều kiện chăm lo việc học tập và đáp ứng các nhu cầu cần thiết của trẻ.
          - Tìm kiếm, kết nối các nguồn lực để trợ giúp cho gia đình trẻ em giảm bớt khó khăn trong cuộc sống, có điều kiện để chăm lo trẻ.
          2/ Đối với trẻ em bị xâm hại tình dục, trẻ bị buôn bán, bị bắt cóc, bị ngược đãi, bị bạo lực:
          * Một số nhiệm vụ trọng tâm của công tác xã hội:
          - Phối hợp với các cơ quan có liên quan thực hiện các biện pháp can thiệp; hỗ trợ khẩn cấp, tách ngay trẻ em khỏi môi trường thiếu an toàn.
          Bố trí chổ ở, chăm sóc dinh dưỡng, chăm sóc y tế, cung cấp những trang cấp cần thiết, điều trị phục hồi về tâm lý cho trẻ.
          - Trẻ bị buôn bán, bị bắt cóc: liên hệ với gia đình để đón trẻ về chăm sóc nuôi dưỡng.
          - Đối với trẻ em không nơi nương tựa: Chuyển vào các Cơ sở trợ giúp xã hội để chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ, giúp trẻ có điều kiện để tiếp tục đến trường học tập hoặc được học nghề và việc làm phù hợp.
          - Phối hợp với chính quyền, cơ quan công an địa phương tiến hành thu thập thông tin để xử lý hành vi xâm hại tình dục, buôn bán, bắt cóc, ngược đãi, bị bạo lực trẻ em theo quy định của pháp luật.
          3/ Đối với trẻ em phải lao động nặng nhọc, lao động trong điều kiện độc hại, nguy hiểm: Trẻ em phải lao động nặng nhọc, lao động trong điều kiện độc hại, nguy hiểm đều xuất phát từ những gia đình có hoàn cảnh kinh tế khó khăn.
          * Một số nhiệm vụ trọng tâm của công tác xã hội:
          - Phối hợp các cấp, ngành có liên quan kịp thời can thiệp hành vi vi phạm pháp luật về sử dụng lao động trẻ em của người sử dụng lao động; kịp thời can thiệp, tách trẻ ra khỏi môi trường lao động nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
          - Trợ giúp chăm sóc y tế và phục hồi sức khỏe cho trẻ.
          - Tư vấn cho gia đình về kiến thức phát triển kinh tế, hỗ trợ vay vốn và việc làm, giúp gia đình từng bước thoát khỏi khó khăn để có điều kiện chăm lo cho trẻ.
          - Tìm kiếm, kết nối các nguồn lực để trợ giúp cho gia đình trẻ em giảm bớt khó khăn trong cuộc sống.
          - Trợ giúp trẻ được học nghề và việc làm phù hợp với sức khỏe của từng trẻ.
          - Đối với trẻ có nhu cầu được tiếp tục học tập: Trợ giúp sách vở, học phí và các nhu cầu khác để trẻ được đến trường học tập như bao trẻ em khác.
          4/ Đối với trẻ em không nơi nương tựa, trẻ em bị bỏ rơi:
          * Một số nhiệm vụ trọng tâm của công tác xã hội:
          - Chuyển trẻ em vào các Cơ sở trợ giúp xã hội để chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ.
          - Trợ giúp về y tế, về dinh dưỡng, về trang cấp cần thiết cho trẻ.
          - Tư vấn giúp trẻ vượt qua mặc cảm về hoàn cảnh hiện tại của trẻ để hòa nhập tốt với cộng đồng xã hội.
          - Tư vấn giúp các em biết cách tự chăm sóc bản thân và bảo vệ bản thân.
          - Trợ giúp trẻ tham gia các hoạt động vui chơi, giải trí và các hoạt động khác.
          - Trợ giúp trẻ em mồ côi, trẻ em không nơi nương tựa đã đến tuổi trưởng thành  được học nghề và việc làm phù hợp để có thể tự lập và nuôi sống bản thân.
          5/ Đối với trẻ em khuyết tật, trẻ em là nạn nhân của chất độc da cam, trẻ em bị tai nạn thương tích nặng, trẻ em bị nhiễm HIV/AIDS:
          * Một số nhiệm vụ trọng tâm của công tác xã hội:
          - Tư vấn giúp gia đình về kiến thức, kỹ năng chăm sóc, phục hồi chức năng, nâng cao thể trạng cho trẻ; tư vấn về các dịch vụ y tế có liên quan.
          - Tìm kiếm, kết nối nguồn lực để trợ giúp công cụ, phương tiện giúp trẻ tập luyện vận động, phục hồi chức năng.
          - Tìm kiếm, kết nối các nguồn lực để trợ giúp cho gia đình trẻ em giảm bớt khó khăn trong cuộc sống, có điều kiện để chăm lo trẻ.
          - Đối với trẻ em khiếm thính, khiếm thị, câm điếc cần phải trợ giúp các em theo học các lớp chuyên biệt.
          - Tư vấn giúp các em biết cách tự chăm sóc bản thân và bảo vệ bản thân.
          - Hướng dẫn trẻ tham gia các hoạt động, hòa nhập cộng đồng.
          - Đẩy mạnh công tác truyền thông, tư vấn về chống kỳ thị đối với trẻ, giúp trẻ tự tin với bản thân, không mặc cảm tự ti.
          6/ Đối với trẻ em vi phạm pháp luật, trẻ em nghiện ma túy:
          * Một số nhiệm vụ trọng tâm của công tác xã hội:
          - Phối hợp với địa phương và gia đình tư vấn và giáo dục để giúp trẻ nhận ra lỗi lầm của mình.
          - Phối hợp với gia đình giúp trẻ tránh xa môi trường, các mối quan hệ trước đây đã dẫn đến trẻ bị vi phạm pháp luật, bị nghiện ma túy.
          - Đối với trẻ bị nghiện ma túy: Phối hợp với địa phương và gia đình tổ chức thực hiện các phương pháp cai nghiện tại gia đình.
          - Tạo điều kiện tốt nhất để trẻ được đến trường để học tập, được học nghề và việc làm phù hợp.
          - Đối với trẻ em vi phạm pháp luật, trẻ em nghiện ma túy không nơi nương tựa: Chuyển trẻ vào các Cơ sở trợ giúp xã hội để chăm sóc, nuôi dưỡng và quản lý.
          - Tạo điều kiện tốt nhất cho trẻ hòa nhập với cộng đồng.
          7/ Đối với trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo hoặc bệnh phải điều trị dài ngày thuộc hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo
          * Một số nhiệm vụ trọng tâm của công tác xã hội:

           - Tìm kiếm, kết nối nguồn lực của các tổ chức, cá nhân để trợ giúp cho gia đình trẻ em giảm bớt các khoản chi phí trong quá trình điều trị của trẻ.
           - Chia sẻ, an ủi, động viên trẻ em và gia đình trẻ em cố gắng vượt qua khó khăn bệnh tật để tiếp tục điều trị ổn định.
           - Phối hợp với nhân viên bệnh viện, tư vấn cho gia đình về kỹ năng chăm sóc trẻ.
          - Phối hợp với địa phương, nơi gia đình trẻ em đang cư trú tư vấn về kiến phát triển kinh tế, hỗ trợ vay vốn và việc làm, giúp gia đình từng bước thoát khỏi khó khăn để có điều kiện chăm lo cho trẻ.
          - Tìm kiếm, kết nối các nguồn lực để trợ giúp cho gia đình trẻ em giảm bớt khó khăn trong quá trình điều trị cho trẻ.
          Tóm lại:  Xã hội càng phát triển, càng nhiều vấn đề xã hội nảy sinh; Trong đó, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt ngày càng nhiều nên rất cần sự quan tâm trợ giúp được các cấp, các ngành và cộng đồng xã hội. Đó cũng chính là nhiệm vụ của nhân viên công tác xã hội; Vì vậy, nhân viên công tác xã hội phải có những hiểu biết về đặc điểm tâm lý, sinh lý, hoàn cảnh của từng trẻ em, từng nhóm trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt để có phương pháp tiếp cận và trợ giúp đạt hiệu quả cao.
          Đồng thời, phối hợp với các cơ quan có liên quan đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phòng ngừa trẻ em có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt.
          Công tác xã hội có vai trò rất quan trọng trong việc trợ giúp cho trẻ em nói chung và trợ giúp cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt nói riêng trong giai đoạn hiện nay và trong những năm sau./.

 

Tác giả bài viết: Trần Hiệp - Giám đốc Trung tâm Công tác xã hội - Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh Khánh Hòa

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Mã bảo mật   
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây